 Yöreler _______________________________________________ |
||
 BİTLİS | ||
| DENİZLİ | ||
| VAN | ||
| GAZİANTEP | ||
| ARTVİN | ||
| TRABZON | ||
| TEKİRDAĞ | ||
| ANAMUR | ||
| BURDUR | ||
| SEYMENLER-ANKARA | ||
| İZMİR | ||
| ŞANLIURFA | ||
| TOKAT | ||
| ADIYAMAN |
||
DENİZLİ |
||
| Denizli'de , yöre konumunun komşu illerin müzik ve oyunlarının izleri görülmektedir. Bir yandan Aydın ve Muğla'nın ağır zeybek havalarının etkisinde kalmış, diğer yandan Teke yöresinin canlı, devinimli oyun ve müziğinden etkilenmiştir. Halk Müziği: Kerem çeşitlemeleri, garipler, misket ezgileri Denizli yöresinin özgün müzik yapısını oluşturur. Yörenin ritmik özelliği, dokuz zamanlı oluşudur. Denizli yöresinde bağlama düzeninde saz çalmak yaygındır. Tezeneli sazlardan bağlama ailesi ( divan, bağlama, tanbur,cura) yörede çok kullanılır. Yaylı sazlardan, çeşitli boylarda kabak kemaneler vardir. Üflemeli sazlardan zurna, sipsi, dilli dudukler, kemikten yapilmis dilsiz kavallar bolgede yaygin olanlardir. Zil, legen, kasik, tef, davul Denizli yöresinin vurmalı sazlarıdır. Halk Oyunları: Denizli'de zeybek oyunları ve türleri yaygındır.. Zeybek, yörede çok çeşitli sazlı-sözlü havalarıyla zengin folklor kaynağıdır. Oyunlar açık havada davul-zurna, davul-klarnet, kapalı yerlerde meydan sazı, darbuka eşliğinde oynanır. Denizli'de oynanan erkek oyunlarına "Efe Oyunu" denir. Bu oyunlar zeybek türündedir. Tavas Zeybeği, Çal Feraisi, Acıpayam Zeybeği, Harmandalı, Çivril Zeybeği, Kerimoğlu Zeybeği bunlar arasında sayılabilir. Denizli'de oynanan kız oyunlarından bazıları; Keten Gömlek, Düz Oyun, Camelidir. Kiz Oyunları genellikle kapalı yerlerde cümbüş, def, darbuka (dümbek), leğen eşliğinde oynanır. Kadın oyunlarından bazı ise şöyledir; Cemile, Et Aldım Elim Yağlı, Siyah Makarada İpliğim, Gelin Kaynana Oyunu, Yar Başına Oyunu, Erkek Taklit Oyunu, Kız Kaçırma Oyunu, Kız Ağlatan Oyunu, Keten Göynek Oyunu. Bu oyunlar tek tek veya ikişerli üçerli gruplar halinde oynanır. Bunların yanı sıra Çiftetelli, Konyalı, Mevlana gibi başka yörelere ait oyunlar ve Harmandalı, Kerimoğlu Zeybeği oynanır. Erkek Oyunları Ağır Tavas Zeybeği, İbramusta Zeybeği, Yağar Yağmur Zeybeği, Barza Zeybeği, Kadıoğlu Zeybeği, Kerimoğlu Zeybeği, Harmandalı Zeybeği, Acıpayam Zeybeği, Bas bas Zeybeği, Alyazmam Zeybeği, Çökertme Zeybeği, Serenler Zeybeği, Köroğlu Zeybeği, Beş Kaza zeybeği, Sürmeli zeybeği, Sebetçioğlu zeybeği. Karma oynanan oyunlara fazla rastlanmaz. Ağır Tavas Zeybeği: Giriş, düz, dönerek düz, bağlama, atik, dönmeli atik, hızlı düz, hızlı orta,ağır orta bağlama, diz vurma, atik, dönmeli atik, hızlı düz, hızlı orta ağır orta, çökme, bağlama figürleri ile tanımlanabilir. Toplam olarak üç bölüm ve on iki figürden ibarettir. İbramusta Zeybeği: düz,dönerek düz, atik, tırpan, içe orta, dışa orta, bağlam .Toplam olarak yedi figürden ibarettir. Kerimoğlu Zeybeği: düz, atik içe orta, dışa orta, bağlama .Toplam olarak beş figürden ibarettir Harmandalı Zeybeği: düz,eşme,(ağır atlama) eşli dönme, atik, içe orta, dışa orta bağlam .Toplam olarak yedi figürden ibaretti Yağar Yağmur Zeybeği: Yöremizin solo oyunudur. Yöremizde az sayıda kişi tarafından icra edilir.Nedeni ise; oyun oyuncunun yorumu ile zenginleşir. Tavas Zeybeği: Menteşe sancağı mütesellimi (Askeri ve ekonomik sorumlusu) Osman Ağa sülalesi beyliği uzun süre ellerinde tutmuşlardır. Osman Ağanın sülalesine Tavaslıoğulları denip, beyliği idare ederken uzun süre saltanat kavgaları yapmışlardır. Aynı sülaleden Kelleciler denen bir kol beyliğin hakimiyetini ele geçirmişlerdir.Bu grup adında anlaşılacağı gibi halkı zorbalıkla yönetmiş çok kelle düşürmüşlerdir.Hatta deliktaş denilen,ortası delik bir insan kafasının geçebileceği bir taştan, cezalandıracakları kişinin kafasını ip bağlayıp taşın diğer tarafından mandalarla çekerlerdi. Denizli ve civarında zeybek oyunları üç temel figürden oluşur. Birinci bölümde: Zeybeğin ağır başlılığı sahnelenir. İkinci bölümde: Zeybeğin yeri ve zamanı gelince en atik, çabuk hareketlerle dövüşe bildiklerini gösterir. Üçüncü bölümde: Zeybeklerin düşman karşısında nasıl sıkılmıs bir yumruk gibi toplanıp, düşmanı dagıttıkları, bir birleriyle yardımlaştıkları anlatılmak istenmiştir Kıyafetler: Başta; fes ve fesin üzerini iyice örten saçaklı doğadaki gökkuşağı renklerinden oluşan dalıburuz. Sırtta; İçte hakim yakalı çizgisiz beyaz zıbın, zıbın üzerine mavi çuhadan çapraz düğmeli ve siyah kaytan işlemeli kolsuz delme, delmenin üzerine kollu mavi çuhadan kaytan işlemeli cepken. Belde; Kasıkla göğüsün arasında içi dolgulu yastık, yastığın üzerine şalkuşak dolanır Şalkuşak üzerine yöremiz halkının tüm uğraşlarını üzerinde sembolize eden kolan sarılır. Altta; Mavi cuhadan siyah kaytan işlemeli diz kapağından yukarıda kalan şalvar giyilir, bu şalvar kasığa uçkurla bağlanır. Ayakta; Ayaktan diz kapağının altına kadar mahalli ismi bodim olan körüklü çizme giyilir. |
||
 
|
||
 |
||